Eser no: 6

72 Sayfa

1. Baskı

1981

Fragmanlar

Meşhur hikmet; bir çivinin düşmesi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir kumandanı, bir kumandan bir orduyu götürür şeklinde, bir çivinin bir ordunun mahvına sebep olabilmesi... Bir Alman askeri mütefekkirinin ifadesiyle, bir savaşta bahse değmez ufak bir hadise, meselâ bir top arabasının sevkedilirken devrilmesi birkaç dakikalık bir gecikmeye yol açsaa, belki savaş süresince telâfi edilemeyecek biçimde tesirini icra edecektir.
Bu hikmeti gözönüne alırsak, sırasında mühimsenmeyen küçük nüanslar birbirinden apayrı ve zıt manalara yol açar. Hele yolu üzerinde en ufak teferruatı gözönünde tutması gereken aksiyon adamı için bu hata affedilemez. (s. 18)

Bir doktor hastası karşısında, uçsuz bucaksız sayfalar halinde öğrendiklerini sıralamak değil, hastanın durumunu tahlil, bu tahlile göre muhakeme yürütme ve tedavi yapma durumundadır. Önce müşahade (gözlem), bunun verlerine göre de muhakeme ve uygulama.
Şablonculuk cinsinden olmayan bir iş üzzerinde yetişir ve yetiştirirken öğrenilmesi gereken bilgiyle, bu bilgiyi belli bir durumun “özel” şartlarına tatbik edebilme; bildiklerinden duruma uygun olanı seçme ve durumun özelliklerine göre yeni bilgi sonuçlarına varabilme (keşif, buluş vs.) ayrı iş. (s. 59)

Bir toplumun kemmiyet (nicelik) ve keyfiyet (nitelik) değişimi “ruhi muvazene” bozulmaksızın değişiyorsa, burada evrim söz konusu olur. Eğer bu değişim toplum sisteminin iç sürecinden süzülen bir ruhi muvazenesizliğin tezahürlerini aksettiriyorsa “devrim durumu” söz konusudur. Devrim durumuna kadar geçen süreç, ihtilâl hareketi açısından evrim dönemidir.
Bir toplumda “ruhi muvazene-denge” bozulmadan, ve bunun tezahürleri halinde, psikolojik, siyasi, iktisadi, idari, sosyal, kültürel vs. dengeler, (tek kelimeyle ahlâk ve bunun şubeleri halindeki dengeler) bozulmadan, kısaca iç ve dış şartlar olgunlaşmadan ihtilâl gerçekleştirilemez; bir ihtilâlci hareketin (mücadele teori ile) niteliğini belirttiği oluş sürecine göre hareketi, “evrimci” veya “devrimci” bir mahiyet arzeder. (s. 64)